Ανασχεδιάζοντας μια κομματική επωνυμία: η περίπτωση του Γαλλικού Εθνικού Μετώπου

Παρότι η πρωτιά του Εθνικού Μετώπου στον πρώτο γύρο των περιφερειακών εκλογών στη Γαλλία χαρακτηρίστηκε ως «σοκ», η επικράτηση του κόμματος των Λεπέν δεν υπήρξε κεραυνός εν αιθρία. Μετά τον «εκλογικό σεισμό» του 2002, όταν ο Ζαν Μαρί Λεπέν εκτόπισε τον υποψήφιο των Σοσιαλιστών από τον β’ γύρο των προεδρικών εκλογών, το κομματικό σύστημα της χώρας βρίσκεται σε παρατεταμένη ρευστότητα. Η αλλαγή σκυτάλης στην ηγεσία του Εθνικού Μετώπου, με την ανάδειξη της Μαρίν Λεπέν ως επικεφαλής του, διεύρυνε την εκλογική επιλεξιμότητα ενός ακροδεξιού κόμματος και τις προϋποθέσεις αλλαγών στην αρχιτεκτονική του γαλλικού δικομματισμού.

Συνηθίζουμε να αναλύουμε εκλογικά συμβάντα από τη σκοπιά «μεγάλων γεγονότων»: κρίση, τρομοκρατία, ανεργία, μετανάστευση εκλαμβάνονται ως εξηγητικές μεταβλητές μιας εκλογικής αναμέτρησης. Παρά τη σημαντικότητά τους, ένα αποτέλεσμα εκλογών κρίνεται όχι μόνο από τα διακυβεύματα που θα επικρατήσουν, αλλά και από το πώς θα τα διαχειριστούν οι κομματικοί δρώντες σε προγραμματικό και συμβολικό επίπεδο. Επιπλέον, όσο σημαντικότερα είναι τα πολιτικά διακυβεύματα, τόσο οι προτάσεις πρακτικής αντιμετώπισής τους από τις κατεστημένες κομματικές δυνάμεις θα υπολείπονται σε ελκυστικότητα του εναντιωματικού και πολωτικού λόγου των πολιτικών τους αντιπάλων.

Οι περιφερειακές εκλογές στη Γαλλία έλαβαν χώρα στο δραματικό σκηνικό της πολύνεκρης επίθεσης τζιχαντιστών στο Παρίσι. Οι τρομοκρατικές επιθέσεις προσέδωσαν εντονότερη πολιτική φόρτιση σε επίκαιρα κοινωνικο-πολιτισμικά διακυβεύματα (μετανάστευση, προσφυγικό), ενώ ανέδειξαν ερωτηματικά όσον αφορά τις αιτίες στρατολόγησης νεαρών Ευρωπαίων, συνήθως με μεταναστευτικό υπόβαθρο, στις τάξεις των εξτρεμιστών. Η κοινωνικο-οικονομική μιζέρια (η ανεργία μεταξύ των νέων Γάλλων αγγίζει το 25%) και η αδράνεια των Σοσιαλιστών που κυβερνά μια χώρα με στάσιμη οικονομία, χαμηλή ανταγωνιστικότητα και υψηλές δημόσιες δαπάνες, σε συνδυασμό με μια εσωστρεφή και απαξιωμένη από σκάνδαλα διαφθοράς Κεντροδεξιά αντιπολίτευση, αφήνουν χώρο στο Εθνικό Μέτωπο να αλιεύσει ψήφους από παντού.

Πώς μετέτρεψε το Εθνικό Μέτωπο μια τέτοια πολιτική ευκαιρία σε εκλογική του επιτυχία; Πρόκειται για μια μετατροπή που συντελέστηκε μεθοδικά κινούμενη σε δύο επίπεδα: στο επίπεδο της κομματικής οργάνωσης και σ’εκείνο της κομματικής αφήγησης. Με την αλλαγή σκυτάλης από τον Ζαν Μαρί στη Μαρίν Λεπέν, η νέα αρχηγός του Εθνικού Μετώπου έβαλε πλώρη για τον μερικό «ανασχεδιασμό» (rebranding) του προφίλ του κόμματος. Επιδίωξε να λειάνει τις αντισημιτικές του αναφορές και να ενισχύσει το αντιευρωπαϊκό του πιστεύω· επίσης, να διασυνδέσει τις αντιμεταναστευτικές και αντιισλαμικές θέσεις του με το ενδιαφέρον για τα ζητήματα εγκληματικότητας και εθνικής ασφάλειας. Στόχος της Λεπέν ήταν ο αποχαρακτηρισμός του Εθνικού Μετώπου ως ακροδεξιού κόμματος και η ταύτισή του με την επωνυμία (brand) μιας «πατριωτικής» και «αληθινής δεξιάς».

Σε μια τέτοια νέα επωνυμία διακριτή θέση κατέχει η καταγγελία από το Εθνικό Μέτωπο τόσο της αποκαλούμενης «ισχυρής Δεξιάς», όσο και των Σοσιαλιστών, δύο κομμάτων απέναντι στα οποία το Εθνικό Μέτωπο προβάλλει ως ένας αντισυμβατικός τρίτος πόλος. Η ιδιότητα του «νέου» για ένα κόμμα που μετρά δεκαετίες ζωής (ιδρύθηκε το 1972) ενισχύεται από διεργασίες κυκλοφορίας των κομματικών ελίτ που έχουν τεθεί σε κίνηση επί των ημερών της Λεπέν, με πρόσωπα νέα σε ηλικία να έχουν αναδειχθεί σε καίρια πόστα. Το γεγονός ότι κάποια από αυτά είναι του στενού ή και οικογενειακού περιβάλλοντος της προέδρου δεν μειώνει τις εντυπώσεις που επιδιώκει να προκαλέσει η ηλικιακή ανανέωση στο Εθνικό Μέτωπο κόντρα στην επάνοδο του Σαρκοζί και την ανακύκλωση ενός παλιού πολιτικού προσωπικού που συντελείται στην Κεντροδεξιά.

Ο ανασχεδιασμός μιας εμπορικής επωνυμίας θωρείται επιτυχημένος όταν αυτή κατακτά ένα μεγαλύτερο μερίδιο στην αγορά. Στον ανασχεδιασμό μιας κομματικής επωνυμίας στην πολιτική αγορά τα πράγματα δεν διαφέρουν. Στην περίπτωση του Εθνικού Μετώπου, αυτό διεκδίκησε με επιτυχία ένα σημαντικό κομμάτι από την εκλογική πελατεία της Αριστεράς (έλαβε το 43% των ψήφων των εργατών), αλλά και της Δεξιάς (ψηφίστηκε από το 35% των αγροτών και το 36% των υπαλλήλων), αυξάνοντας την επιρροή του στα λαϊκά στρώματα και στις μεσαίες τάξεις (στοιχεία Ipsos). Το Εθνκό Μέτωπο είχε ξαναπετύχει κάτι παρόμοιο, όταν στη δεκαετία του 1990 είχε διεμβολίσει την εκλογική πελατεία Κομμουνιστών και Σοσιαλιστών, ενώ μια δεκαετία μετά είχε παρατηρηθεί σύγκλιση των θέσεων της Κεντροδεξιάς με την Άκρα Δεξιά. Σήμερα δεν πρόκειται ωστόσο (μόνο) για επιστροφή φαινομένων “αριστερο-λεπενισμού” και “λεπενοποίησης” στην εκλογική σκηνή, αλλά για μια καθαρότερη διεύρυνση της επιρροής του Εθνικού Μετώπου σε κοινά εκλογέων που το ψήφισαν συγκλίνοντας με το περιεχόμενο και το ύφος της δικής του αφήγησης: την έμφαση σε ζητήματα ασφάλειας και το συναισθηματικό υπόβαθρο του λόγου του. Απέναντι στον αμυντικό λόγο της κατεστημένης πολιτικής ελίτ που επιδιώκει να κατευνάσει φόβους, το Εθνικό Μετωπο διατυπώνει μια επιθετική ρητορική για να εξάψει αισθήματα κινδύνου και απειλής. Αυτά τα θεματικά και συναισθηματικά μοτίβα που διαθέτουν εκλογική επιρροή χρειάζεται να προσεχθούν ιδιαίτερα, ιδίως τώρα που βρίσκεται σε εξέλιξη μια δεξιόστροφη μετακίνηση εκλογέων σε αρκετές χώρες της ΕΕ.
 

Δημοσιεύθηκε στην εφημ. Το ΒΗΜΑ (13.12.2015) 
http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=761401 /?aid=761401

Μη θεωρήσεις φιλικό το λόγο των εχθρών σου

Η φράση είναι του Μένανδρου. Τον θυμήθηκα ακούγοντας χθες στο Ευρωκοινοβούλιο τους πολέμιους της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διαγκωνίζονται στο ποιος/ποια θα στηρίξει περισσότερο τον Έλληνα πρωθυπουργό στην προοπτική ενός ηθελημένου ή αθέλητου Grexit. Με βρετανικό φλέγμα ο επικεφαλής του UKIP Ν. Farage (αλήθεια αυτός δεν είχε τάχατες παραιτηθεί από όλα τα κομματικά αξιώματα και θέσεις... μετά τις βουλευτικές εκλογές στη χώρα του και το όχι ικανοποιητικό αποτέλεσμα του κόμματός του;) ανέλυσε το τι σηματοδοτεί το Ευρώ σήμερα: πρόκειται για «το νέο Τείχος του Βερολίνου» είπε εμφατικά προτρέποντας τον κ. Τσίπρα να δείξει αξιοπρέπεια και «με το κεφάλι ψηλά» να βγάλει τη χώρα του (εμάς δηλαδή) από την ΕΕ. Οι πρώτοι μήνες θα είναι δύσκολοι, σημείωσε, αλλά στη συνέχεια θα ανακάμψετε έχοντας απελευθερωθεί από τους «νταήδες των Βρυξελών».

Είναι σίγουρο ότι ο ελληνικός λαός ένιωσε ένα σκίρτημα υπερηφάνειας να τον συνεπαίρνει, καθώς ο επικεφαλής του πλέον ευρωσκεπτικιστικού κόμματος της Γηραιάς Αλβιώνας έδινε συμβουλές στον πρωθυπουργό μιας οικονομικά αδύναμης χώρας που δεν έχει ακόμη αποφασίσει ακριβώς που θέλει να βρίσκεται το βράδυ της ερχόμενης Κυριακής. Τα υποστηρικτικά αυτά λόγια ήρθαν να ενισχυθούν με τη δυναμική ομιλία της M. Le Pen, η οποία παίρνοντας  τη σκυτάλη τα είπε έξω από τα δόντια: κατήγγειλε τη λιτότητα που είναι συνώνυμο του Ευρώ· αποκάλυψε το ρόλο του Ευρώ που δεν είναι παρά το «κρεματόριο» για τις χώρες του Νότου· επικαλέστηκε τον νομπελίστα Krugman για να δώσει έξτρα κύρος στην ανάλυσή της και για να πει στον Έλληνα πρωθυπουργό ότι η έξοδος από το Ευρώ θα είναι για την Ελλάδα κάτι σαν μια προοπτική σε έναν κήπο της Εδέμ και μια εναλλακτική που πρέπει ο ίδιος να αποτολμήσει έχοντας στα χέρια του το Όχι του δημοψηφίσματος, για το οποίο δεν παρέλειψε να πει πόσο χάρηκε για τη διενέργειά του και την κατάληξή του.

Δεν ξέρω πώς ένιωθε ο κ. Τσίπρας ακούγοντας τους  αρχηγούς δύο παραπλήσιων εκδοχών της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς να τον ενισχύουν προς μια προοπτική που είναι τόσο επιθυμητή από μια αριστερή μερίδα του κόμματός του. Δεν ξέρω πώς νιώθει κάποιος όταν έρχεται εμπειρικά αντιμέτωπος με μια πραγματικότητα που μέχρι τότε την εκλάμβανε σαν ένα αυθαίρετο αφήγημα πολιτικών του αντιπάλων. Δεν ξέρω αν έκανε τη σκέψη ότι αυτά που λένε η Le Pen και ο Farage είναι πανομοιότυπα με τα λεγόμενα του δικού του κομματικού εταίρου (ΑΝΕΛ) ούτε τι μπορεί να πέρασε από το μυαλό του όταν πήρε το λόγο ο βουλευτής της Χρυσής Αυγής για να υπερασπιστεί το Όχι στο δημοψήφισμα παπαγαλίζοντας αντιευρωπαϊκές κορώνες και σλόγκαν της αντιγερμανικής προπαγάνδας σαν κι αυτά που πλάθονται στην εγχώρια δημόσια φρασεολογία και διαπερνούν εγκάρσια την πολιτική σκηνή.

Ξέρω ότι πολλοί άλλοι νιώσαμε υπερβολικά δυσάρεστα. Η δυσαρέσκειά μας μεγαλώνει και από τη όλη σιωπή: η ακροδεξιά (εθνικολαϊκιστική και ναζιστική) ψηφίζει Όχι κερδίζοντας νομιμοποίηση μέσα στην πρωτόγνωρη αυτή ταραχή την οποία βιώνουμε. Πολλοί από αηδία απωθούν αυτή την πραγματικότητα μιας κοινής σύμπλευσης στο δημοσκοπικό δίλημμα και ίσως γι’αυτό τα βάζουν άδικα με όσους αναδεικνύουν αυτή την ανάρμοστη σύμπλευση. Οι πιο κυνικοί θεωρούν, ωστόσο, ότι ήρθε η ώρα της πολιτικής λεηλασίας της ακροδεξιάς ανεξαρτήτως κόστους για την κοινοβουλευτική δημοκρατία. Τον λογαριασμό, να δούμε τι είχαμε και τι απέμεινε στην ακροδεξιά σκηνή, θα τον κάνουμε μετά. Οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν πάντως ότι η ακροδεξιά διατηρεί τις δυνάμεις της. Όμως, ο στόχος τώρα είναι άλλος και γι’αυτό μένουμε προσηλωμένοι στην επιδίωξη της ευρωπαϊκής μας προοπτικής.

 Δημοσιεύθηκε στη ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ

http://metarithmisi.gr/%CE%BC%CE%B7-%CE%B8%CE%B5%CF%89%CF%81%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CF%86%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%84%CE%BF-%CE%BB%CF%8C%CE%B3%CE%BF-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%B5%CF%87%CE%B8%CF%81%CF%8E%CE%BD/ 

Ευρωεκλογές και το γκροτέσκο συνονθύλευμα της ακροδεξιάς

Αρκετούς μήνες πριν τη διεξαγωγή των όγδοων κατά σειρά εκλογών για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα διεθνή μέσα ενημέρωσης προέβλεπαν αλματώδη άνοδο της ακροδεξιάς στις χώρες της Ε.Ε. Όντως, τα σημάδια που προμήνυαν ενίσχυση της δύναμης των κομμάτων του ακροδεξιού πόλου ήταν παρόντα από καιρό στην πολιτική σκηνή της Ευρώπης. Από τη Γαλλία μέχρι την Ουγγαρία και από τη Δανία μέχρι την Ιταλία και την Ελλάδα, η άκρα δεξιά στις δύο βασικές παραλλαγές της –την εθνικολαϊκιστική και την εξτρεμιστική– κατέγραφε από καιρό σημαντική παρουσία στα δημοσκοπικά ευρήματα των επιμέρους χωρών-μελών της Ε.Ε. Πέραν της ακροδεξιάς, ενισχυμένη φαινόταν και η παρουσία των ευρωσκεπτικιστικών δυνάμεων· εκείνων που εξέφραζαν παραδοσιακά φοβικές ή και αρνητικές τοποθετήσεις σχετικά με την Ε.Ε. αλλά και νεότερων υβριδικών σχημάτων που συναιρούν λαϊκισμό και ευρωσκεπτικισμό, με τη δύναμή τους να συγκεντρώνεται κυρίως στον Ευρωπαϊκό Βορρά (Ηνωμένο Βασίλειο, Φινλανδία), αλλά και στον Ευρωπαϊκό Νότο (Ιταλία). Στην αριθμητική των Μίντια συχνά οι δυνάμεις των ακροδεξιών και των ευρωσκεπτικιστών κάθε ιδεολογικο-πολιτικής απόχρωσης παρουσιάζονται ως ένα ενιαίο άθροισμα που τείνει να καλύψει έναν ευρύ πολιτικό χώρο και εμφανίζει μια δυναμική ικανή να προκαλέσει «τεκτονικές» παραμορφώσεις στην καρδιά της Ευρώπης.

Η εκλογική αριθμητική, όπως προέκυψε από την αναμέτρηση της 25^ης Μαΐου,  δείχνει να επιβεβαιώνει κατά ένα μέρος την προφητεία περί εκλογικού «σεισμού». Στη Γαλλία (Εθνικό Μέτωπο/FN), τη Δανία (Λαϊκό Κόμμα/DP), αλλά και το Ηνωμένο Βασίλειο (Κόμμα της Ανεξαρτησίας/UKIP), η ανατροπή όσον αφορά τη διάταξη των κομματικών δυνάμεων στην ευρωπαϊκή πολιτική αρένα υπήρξε ολική, με ακροδεξιούς και ευρωσκεπτικιστές να αναδεικνύονται σε πρώτη δύναμη μεταξύ όλων των κομμάτων που διεκδίκησαν την ψήφο των εκλογέων για τη σύνθεση της νέας Ευρωβουλής. Αλλού, βέβαια, οι εκλογικές επιτυχίες τους υπήρξαν πιο περιορισμένες, με τα ακροδεξιά και τα ευρωφοβικά κόμματα να σημειώνουν υψηλά σκορ στις κάλπες, συντηρώντας τα εκλογικά ποσοστά τους ή και υποχωρώντας αριθμητικά σε σύγκριση με τη δύναμη που διέθεταν πιο πριν, όπως συνέβη με το Κίνημα για μια Καλύτερη Ουγγαρία (Jobbik), τα εκλογικά ποσοστά του οποίου δεν μεταβλήθηκαν σε σχέση με τις Ευρωεκλογές του 2009, μειώθηκαν όμως κατά 5,6 ποσοστιαίες μονάδες από τον περασμένο Απρίλιο, το Κίνημα των 5 Αστέρων (MoVimento 5 Stelle/M5S) του Μπ. Γκρίλο στην Ιταλία, που μεταξύ Φεβρουαρίου 2013 και Μαΐου 2014 απώλεσε 3 ποσοστιαίες μονάδες και το Κόμμα για την Ελευθερία (PVV) στην Ολλανδία, όπως και η Λίγκα του Βορρά (LN) στην Ιταλία που είδαν τα ποσοστά τους να πέφτουν κατά 3,7% και 4% αντιστοίχως από τις προηγούμενες Ευρωεκλογές. Το ευρωπαϊκό κάδρο των πρόσφατων εκλογών έχει όμως και τους πραγματικά χαμένους, με αρκετά από τα πάλαι ποτέ εκλογικώς σημαντικά ακροδεξιά κόμματα, όπως το Φλαμανδικό Συμφέρον (VB) στο Βέλγιο, το Βρετανικό Εθνικό Κόμμα (BNP), η Ένωση για το Μέλλον της Αυστρίας (BZÖ), το Σλοβακικό Εθνικό Κόμμα (SNP), το ΛΑ.Ο.Σ., η Ατάκα (Βουλγαρία), το Κόμμα της Μεγάλης Ρουμανίας (PRM), να γνωρίζουν απώλειες δυνάμεων, περιθωριοποίηση ή και εξαφάνιση όσον αφορά την παρουσία τους στην παρούσα Ευρωβουλή.

Κόμματα	Ευρωεκλογές 2014 %	Ευρωεκλογές 2009 %	Διαφορά %	Έδρες (διαφορά από το 2009)
Εκλογική άνοδος
FN-Γαλλία	25,0	6,3	+18,7	24 (+21)
DP-Δανία	26,6	15,3	+11,3	2 (+2)
FPÖ-Αυστρία	19,7	12,7	+7,0	4 (+2)
SD-Σουηδία	9,7	3,3	+6,4	2 (+2)
ΧΑ*-Ελλάδα	9,4	0,5	+8,9	3 (+3)
UKIP**-ΗΒ	27,5	16,6	+10,9	24 (+11)
AfD**-Γερμανία	7,0	4,7¹	+2,3	7 (+7)
PerusS**-Φινλανδία	9,7	3,3	+6,4	2 (+2)
Εκλογική συντήρηση παρά τη μείωση των ποσοστών
PVV-Ολλανδία	13,3	17,0	-3,7	4 (-1)
LN-Ιταλία	6,2	10,2	-4,0	5 (-4)
Jobbik*-Ουγγαρία	14,7	14,8	-0,1	3 (0)
M5S**-Ιταλία	21,2	25,5¹	-4,3	17 (+17)
Εκλογική πτώση
ΒNP*-HB	1,1	6,2	-5,1	0 (-2)
BZÖ-Αυστρία	0,5	4,6	-4,1	0 (0)
VB-Βέλγιο	4,2	9,9	-5,7	1 (-1)
SNP-Σλοβακία	3,6	5,6	-2,0	0 (-1)
ΛΑ.Ο.Σ.-Ελλάδα	2,7	7,1	-4,4	0 (-2)
ΑΤΑΚΑ-Βουλγαρία	3,0	12,0	-9,0	0 (-2)
PRM-Ρουμανία	2,7	8,6	-5,9	0 (-3)

¹: Αποτελέσματα στις τελευταίες εθνικές εκλογές, όταν δεν υπάρχει συμμετοχή στις Ευρωεκλογές του 2009.

Με* τα δεξιά εξτρεμιστικά κόμματα· με ** τα ευρωσκεπτιστικά κόμματα.

Σε σχέση με το 2009, τα μεν κόμματα της άκρας δεξιάς –συνυπολογίζοντας και τον ένα βουλευτή του φιλοναζιστικού Εθνικού Δημοκρατικού Κόμματος Γερμανίας (NPD) που προέκυψε μετά την κατάργησε του εκλογικού ορίου για την εκπροσώπηση στην Ευρωβουλή– αύξησαν κατά 15 έδρες τη δύναμή τους, ενώ οι ευρωσκεπτικιστές κατά 20 έδρες, που γίνονται 37 αν προσμετρήσει κανείς στις δυνάμεις τους και το υβριδικό μεταδημοκρατικό μόρφωμα του κωμικού και blogger Μπ. Γκρίλο. Τα ευρωπαϊκά διακυβεύματα και η συγκυρία της κρίσης, η ατολμία της Ε.Ε. και η εμμονή των ισχυρών της Ευρωζώνης σε μια διαχειριστική πολιτική περικοπών και λιτότητας συνέβαλαν στην ενίσχυση των δυνάμεων που βάσει της πολιτικής τους γεωγραφίας βρίσκονται στα δεξιά των παραδοσιακών συντηρητικών κομμάτων. Όμως, για να αντιληφθούμε τις βαθύτερες αιτίες της ανόδου της ακροδεξιάς και των ευρωσκεπτικιστών πρέπει να εξετάσουμε τις «εθνικές ιστορίες»: την πολιτική σκηνή στις χώρες τους, την διάταξη των κομματικών δυνάμεων και τα διακυβεύματα στην εγχώρια σκηνή, εναντίον των οποίων στράφηκαν πρωτίστως οι κάθε είδους ακραίοι και πολέμιοι της Ε.Ε. Για να χρησιμοποιήσω μια σκέψη του O. Karas, επικεφαλής του συνδυασμού του Λαϊκού Κόμματος (ÖVP) στην Αυστρία, περισότερο από κάθε άλλη εκλογική αναμέτρηση σε επίπεδο Ε.Ε., στις τελευταίες εκλογές εκφράστηκε καθαρά μια αντίθεση μεταξύ εκείνων των δυνάμεων που επιθυμούν τη βελτίωση της Ε.Ε. και εκείνων που χρησιμοποιώντας την εκφράζουν τη διαμαρτυρία τους στην εθνική σκηνή των χωρών προέλευσής τους (Die Presse, 27.05.2014).

Οι εκλογές «δεύτερης τάξης», όπως χαρακτηρίζονται οι Ευρωεκλογές και όποιες άλλες εκλογές από τις οποίες δεν αναδεικνύεται εθνική κυβέρνηση, δεν αποτελούν ένα πρόκριμα για τις εθνικές εκλογές. Ίσα-ίσα που μπορεί να διαβρώσουν τη δύναμη κομματικών μορφωμάτων όταν αυτά δεν μπορούν να διαχειριστούν την εμπιστοσύνη που απέσπασαν από τους εκλογείς. Ο χώρος της ακροδεξιάς δοκιμάστηκε –μέχρι στιγμής ανεπιτυχώς– στο πεδίο των πολιτικών συνεργασιών των μορφωμάτων του στην Ευρωβουλή. Η Ομάδα της Ευρωπαϊκής Δεξιάς που είχε ιδρυθεί με πρωτοβουλία του J.-M. Le Pen τη δεκαετία του 1980 κατέρρευσε εξαιτίας των ιδεολογικών διαφορών των μελών της, ενώ και η ευρωομάδα με την επωνυμία Ταυτότητα, Παράδοση, Κυριαρχία που δημιουργήθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 2000 υπήρξε βραχύβια. Οι υπέρμαχοι μιας «Ευρώπης των Εθνών» που υπερασπίζονται ένα ισχυρό εθνικό κράτος, το οποίο δεν εκχωρεί κυριαρχία στην Ε.Ε., συγκρούονται συχνά με εκείνους που υποστηρίζουν μια «Ευρώπη των Λαών», οι οποίοι δεν θεωρούν οριστικά τα σύνορα της Ευρώπης και εγείρουν αλυτρωτικές διεκδικήσεις. Δεν είναι βέβαιο ότι οι ιδεολογικές διαφορές στο περιβάλλον των ακροδεξιών κομμάτων, ορισμένα από τα οποία ταλαντεύονται μεταξύ εθνικού κράτους και αλυτρωτικών προσδοκιών, θα επέτρεπαν μια όχι-συγκυριακή συμπόρευσή τους στο πλαίσιο μιας νέας πολιτικής ομάδας στην παρούσα Ευρωβουλή, ακόμη κι αν η Μ. Le Pen και ο G. Wilders, με συμμάχους τους Αυστριακούς, τους Βέλγους και τους Ιταλούς ομοϊδεάτες τους, κατόρθωναν να συγκροτήσουν μια τέτοια ομάδα.

Όπως κι αν διαμορφώνεται η εκλογική αρθμητική στην Ευρώπη σήμερα, το να υπάρχουν στο εσωτερικό της δυνάμεις που θέτουν ως στόχο τους την υπονόμευση της Ε.Ε. αποτελεί μια τουλάχιστον δυσάρεστη και, πάντως, όχι ακίνδυνη πραγματικότητα. Δεν πέρασε ούτε μια εβδομάδα καλά-καλά και η Marine Le Pen, με το toupet του νικητή, ξεκαθάρισε τους στόχους της όσον αφορά τη διαχείριση της δύναμής της στην Ευρωβουλή: «Δεν θέλω αυτήν την Ευρωπαϊκή Σοβιετική Ένωση», δήλωσε προκλητικά σε συνέντευξή της στο Der Spiegel (http://www.spiegel.de/international/europe/interview-with-french-front-national-leader-marine-le-pen-a-972925.html, 3.6.2014)· «Ευρώπη σημαίνει πόλεμος, οικονομικός πόλεμος» και «εγώ θέλω να καταστρέψω αυτή την Ευρώπη». Θα δούμε αν ο γκροτέσκος αντιευρωπαϊκός λόγος της αρχηγού του Εθνικού Μετώπου, που οραματίζεται μια Ευρώπη σαν τη Ρωσία του Πούτιν, θα μπορέσει να σταθεί στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή.

Δημοσιεύθηκε στη Free Sunday (7.6.2013) και στη Μεταρρύθμιση http://www.metarithmisi.gr/el/readAuthors.asp?authorID=11&page=1&textID=31612

Τι πραγματικά συμβαίνει με την Ακροδεξιά στην Ελλάδα και την Ευρώπη

Συνέντευξη στην Ηλένα Κρητικού (in.gr)



Η άνοδος της ακροδεξιάς είναι το φάντασμα που πλανάται πάνω από τις κάλπες της 25ης Μαΐου. Θα ψηφίσει η Ευρώπη κόμματα που υποσκάπτουν τα θεμέλια της Ένωσης, που αμφισβητούν τις βασικές αξίες του Διαφωτισμού, που θυμίζουν τις πιο μαύρες σελίδες της Ιστορίας της; Ή μήπως οι φόβοι αυτοί είναι υπερβολικοί; Η οικονομική κρίση φαίνεται να έχει βάλει τη σφραγίδα της στο ψηφοδέλτιο που θα πέσει στην ευρωκάλπη, αλλά είναι αυτός ο μοναδικός παράγοντας που οδηγεί τις εξελίξεις;


Η καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Βασιλική Γεωργιάδου, που μελετά την πολιτική συμπεριφορά των ακροδεξιών κομμάτων στη Δυτική και Νότια Ευρώπη, μίλησε στο in.gr, για το σύνθετο παζλ της ακροδεξιάς στην Ευρώπη, αλλά και στην Ελλάδα.

«Η άνοδος της ακροδεξιάς ακουμπά σε ένα σύνολο αιτίων. Σε ό,τι αφορά την παρούσα συγκυρία δεν είναι μόνο η οικονομική κρίση που συνέβαλε στην ενίσχυσή της. Δεν είναι τυχαίο μάλιστα ότι άνοδος της ακροδεξιάς παρατηρείται σε χώρες που δεν δοκιμάζονται από την κρίση. Επίσης, δεν παρατηρήθηκε άνοδος της άκρας δεξιάς σε όλες τις χώρες που έχουν δοκιμαστεί από την κρίση – π.χ. στην Ισπανία ή την Πορτογαλία αυτό δεν συνέβη. Εκεί πάντως που ένα “κοκτέιλ κρίσεων” κάνει την εμφάνισή του, προέκυψαν “παράθυρα πολιτικής ευκαιρίας” για την ακροδεξιά» λέει η Β.Γεωργιάδου.

Ωστόσο, η άκρα δεξιά δεν είναι συνολικά σε άνοδο στην Ευρώπη, επισημαίνει: «Οπωσδήποτε προκαλεί ανησυχία η άνοδος του δεξιού εξτρεμισμού στην Ελλάδα και την Ουγγαρία. Είναι ανακουφιστικό, ωστόσο, ότι ο δεξιός εξτρεμισμός είναι σε υποχώρηση σε ορισμένες χώρες που στο παρελθόν είχε αξιοπρόσεκτη παρουσία».

Η εκτίμησή της κ. Γεωργιάδου είναι ότι «αυτό που θα δούμε είναι μια εντυπωσιακή άνοδος ή και διατήρηση δυνάμεων συγκεκριμένων ισχυρών μορφωμάτων του ακροδεξιού χώρου, που κυρίως ανήκουν στο ρεύμα του ριζοσπαστικού λαϊκισμού. Έτσι, το Γαλλικό Εθνικό Μέτωπο, το Ολλανδικό Κόμμα για την Ελευθερία, το Αυστριακό Κόμμα της Ελευθερίας, η Σκανδικαβική ακροδεξιά συντηρούν ή και αυξάνουν τις δυνάμεις τους, αλλά αυτό δεν συμβαίνει π.χ. στην Ιταλία, την Σλοβενία, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία ή το Βέλγιο. Εκεί που η εικόνα είναι πιο ξεκάθαρη και σαφώς ανησυχητική για την Ευρώπη είναι η αύξηση της εκλογικής επιρροής των Ευρωσκεπτικιστών».

Διαβάστε αναλυτικότερα: «Δεν είναι συνολικά η ακροδεξιά σε τροχιά ανόδου στην ΕΕ»

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα η άκρα δεξιά έχει διάφορες εκφράσεις, ωστόσο τα τελευταία χρόνια έχει εμφανιστεί σε μια από τις πιο ακραίες και επικίνδυνες μορφές της. Η Χρυσή Αυγή, ένα μόρφωμα το οποίο η δικαιοσύνη ελέγχει ως εγκληματική οργάνωση, «άρχισε να ανεβαίνει μέσα στην κρίση, αλλά όχι μόνο εξαιτίας της κρίσης» τονίζει η Βασιλική Γεωργιάδου.

Η Χρυσή Αυγή, που αρχικά χρησιμοποίησε το μεταναστευτικό ζήτημα για να διεισδύσει στις συνοικίες της Αττικής, επένδυσε πάνω στην αμφισβήτηση του πολιτικού συστήματος, εκμεταλλευόμενη την τιμωρητική διάθεση μερίδας πολιτών, σημειώνει.

Ποιας μερίδας πολιτών; «Ο ακροδεξιός ψηφοφόρος είναι άνδρας, νέος, με μεσαίο εκπαιδευτικό επίπεδο, που -είτε έχει δουλειά είτε όχι- είναι και νιώθει ανασφαλής εργασιακά. Το στοιχείο της εργασιακής αβεβαιότητας είναι πιο σημαντικό από τη θέση στο σύστημα απασχόλησης, εάν δηλαδή έχει εργασία ή είναι άνεργος» επισημαίνει η κ. Γεωργιάδου.

Τα κίνητρα για μια ψήφο διαμαρτυρίας στην Ελλάδα της πολιτικο-οικονομικής κρίσης είναι κατανοητά, γιατί όμως ευνοήθηκε η Χρυσή Αυγή; «Ο πολίτης δεν πήρε εξ αρχής ένα καθαρό μήνυμα απέναντι στην Χρυσή Αυγή. Δεν υπήρξαν αναχώματα σε αυτήν την επέλαση που έκανε» υπογραμμίζει η Β.Γεωργιάδου και εξηγεί το ρόλο των μέσων ενημέρωσης και θεσμών όπως η Εκκλησία.

Το τελευταίο διάστημα ωστόσο, όπως επισημαίνει, «η δικαστική διερεύνηση έβαλε κάποιο φρένο στις βίαιες πρακτικές της, υπήρξε περιορισμός των εκδηλώσεων μαζικής κινητοποίησης, η ανταπόκριση του κοινού να συμμετάσχει σε δράσεις της οργάνωσης και να εκτεθεί υπέρ αυτής συρρικνώθηκε σημαντικά, ενώ και στην κατάρτιση των ψηφοδελτίων υπήρξε πρόβλημα».

Η καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης Β.Γεωργιάδου δεν επιχειρεί να καθησυχάσει για το ζήτημα της ακροδεξιάς, είτε στην Ελλάδα, είτε στην Ευρώπη, καθώς σημειώνει ότι «στην εκλογική και πολιτική συμπεριφορά των πολιτών, τα πράγματα δεν ανατρέπονται» από τη μια στιγμή στην άλλη, αντιθέτως «άπαξ και η ακροδεξιά εμφανιστεί στην πολιτική σκηνή, όχι με χαρακτηριστικά "κόμματος-κομήτη", αλλά διαθέτοντας μια πιο στέρεη παρουσία, τότε είναι δύσκολη και αργόσυρτη η υποχώρησή της».

Ωστόσο, τονίζει ότι «είναι σημαντικό να μην υπερβάλουμε σε κινδυνολογία: Συχνά η δύναμη της ακροδεξιάς παρουσιάζεται μεγαλύτερη από όση πραγματικά είναι. Υπάρχει η πραγματική ισχύς της ακροδεξιάς και η κατασκευή μιας υπέρ-ισχυρής ακροδεξιάς. Ας το προσέξουμε αυτό το σημείο, γιατί η παράσταση ισχύος μπορεί να έχει πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα όσον αφορά την ίδια την πραγματική της δύναμη».


Διαβάστε αναλυτικότερα:

• Διαβάστε αναλυτικότερα: «Ο πολίτης δεν πήρε καθαρά μηνύματα απέναντι στη Χρυσή Αυγή»

http://news.in.gr/greece/article/?aid=1231319731